Ubuntu Server kurulurken verilen on soru

Ubuntu Server'ı kurmak 20 dakika sürüyor. Bu yüzden kimse "sunucu kurulumu karmaşık" demez. Karmaşık olan kurulumun kendisi değil, orada verilen kararlar.

Kurulumu bitirdikten sonra geriye dönüp "keşke şunu seçseydim" diyebileceğin on ekran var. Hepsini geçtim.

KONTROL: Bu yazıda kurulumu sen mi yaptın, izledin mi? "Kurulumu izledim" dersen cümleleri buna göre düzenlemek gerekir. Şu an "kurulum ekranını doldurdum" gibi yazdım.

1. İlk kullanıcı adı — kök değil

Kurulumun en tehlikeli anı burası. İlk kullanıcı adını root yazarsan, o kullanıcı her şeyi yapabilen kullanıcı olur. Yanlış bir komut yazdığında sistemin seni bir şey yapmaktan alıkoyamaz.

Linux'ta root yerine normal bir kullanıcı açıp ihtiyaç olan komutun önüne sudo yazarsın. Fazladan iş gibi görünür ama kazara olan bir şeyi silmenin önüne geçer.

Benim kurulumumda: arda, sonradan sudo kullanarak her şeyi yapıyorum.

KONTROL: Kullanıcı adını gerçekten arda yaptıysan buraya onu yaz. Kendi kullanıcı adını yazmak daha gerçekçi görünür.

2. Ağ yapılandırması — DHCP mi, elle mi

Sunucuda iki seçenek var: ağdan IP iste, ya da IP'yi elle yaz.

Elle yazmanın sebebi bir sebep: sunucu açılışta DHCP sunucusundan IP alıyorsa, IP değişebilir. Değişirse DNS kaydın eski kalır, sen eski adrese bakmaya devam edersin ve "sunucu açılmıyor" dersin. Sunucu açık, IP'si de var, sadece yanlış yere bakıyorsun.

Sunucu için doğrusu: IP sabit, elle yazılır. Sonradan DNS'e de yazılır. İkisi aynı anda hareket ederse işe yarar.

KONTROL: Ağ tarafında hangi değerleri kullandığını yaz: subnet, gateway, DNS sunucusu. Gerçek değerleri yazmak istemiyorsan en azından yapının nasıl olduğunu anlat (ör. "iç ağda 10.x.x.x, gateway 10.x.x.1").

3. Ana makine adı — DNS ile birebir aynı olmalı

Sunucunun bir adı olur (ör. srv-xyz). Bu ad iki yerde de aynı olmalı:

Sunucunun kendi ayarlarında
DNS sunucusunda

Tutmuyorsa ilk işareti unutursun, uzaklıkta "sunucum kayboldu" gibi anlaşılmaz bir hatayla uğraşırsın. DNS'in gecikmeli çalışması da ayrı bir tuzak.

4. Dosya sistemi — LVM kullan

Kurulumda "tüm diski kullan" dersen normalde LVM üzerine kurar. Bu iyidir. LVM'in avantajı, diski bölüp sonra büyütebilmen; asıl kazancı ise snapshot: anlık görüntü alırsın, üzerinde denersin, bozulursa o anki haline dönersin.

Bu, sanal makine diskiyle aynı fikir ama fiziksel sunucuda çok daha değerli. Bir güncelleme yapacaksın ve geri dönmek istersen, snapshot varsa geri dönersin.

5. `/var` ayrı bölüm — loglar şişer

Loglar /var/log altında büyür. Disk dolmaya başladığında sistemin ilk duracağı yer genellikle loglardır. Logların bir süre büyüyebilmesi için /var ayrı bölüme konabilir.

Küçük bir sunucuda bu gereksiz, dolduğunda büyütmek kolay. Ama diski LVM ile böldüysen bölümü büyütmek de kolay. Yani tek seferlik bir karar.

KONTROL: Diskleri tek bölüm mü böldün? Bölüysen hangi bölümler?

6. Şifreleme — beklenmedik bir maliyet

Kurulumda disk şifreleme (LUKS) sorulur. Açarsan diskteki veri şifreli durur ve her açılışta şifre parolası ister. Bu, uzaktan açılan bir sunucuda ciddi bir sorun: açılışta kimse orada değil, sunucu açılmıyor.

Şifrelemenin getirisi tartışmasız. Maliyeti de tartışmasız. Karar, sunucunun fiziksel güvenliğiyle ilgili.

KONTROL: Açtın mı kapattın mı, sebebin ne? Bu iyi bir soru çünkü cevabı ne kadar netse o kadar iyi.

7. Kurulum sırasında güncelleme — çoğu zaman hayır

"Kurulum sırasında güncellemeleri indir" seçeneği var. Birçok yerde seçilir. Yavaş bir bağlantıda ya da kotada bu seçim kurulumu gereksiz uzatar.

Çoğu zaman: kurulumda hayır, kurulumdan sonra ayrıca güncelle. Kurulum hızlı biter, sonra güncelleme yaparken tam kontrol sende.

8. Üçüncü taraf yazılımlar — sunucuya hayır

Grafik kartı sürücüleri ve medya codec'leri için "üçüncü taraf yazılımları kur" var. Masaüstünde mantıklı. Sunucuda gerek yok.

Bu, sunucu ile kişisel bilgisayar arasındaki farkı gösteren küçük bir detay: birinde işe yarayan seçenek diğerinde sadece yer kaplıyor.

9. SSH — sunucu bu olmadan işe yaramaz

SSH sunucusunu seçmediysen, kurulum bitince uzaktan bağlanamazsın. Sonradan elle kurulabilir ama gerek yok.

Bu, "sunucu" kelimesinin ilk şartı: uzaktan bağlanabiliyor olmak.

10. Kullanıcı adı ile parolanın ikisi de önemli

Kurulumda "kimlik doğrulama" için iki yol var: sadece parola, ya da SSH anahtarı. Sunucu için anahtar doğru tercih — parola tahmin edilemez, anahtar tahmin edilemez.

Yine de pratikte: önce parolayla gir, sonra anahtarı kur, sonra parolayı kapat. Bu sırayla yapılırsa kendini odada bırakmış olmazsın.

KONTROL: Anahtar kurulumunu yaptın mı? Yaptıysa buraya ~/.ssh/authorized_keys dosyasının konumunu yaz.

Özet

Kurulum sihirbazı sana on soru soruyor ve cevapları değiştiriyor. En pahalı hata, hangi sorunun hangi cevabı olduğunu bilmemek. Çünkü yanlış seçimden sonra "yanlış yaptım" demek kolay, "bu seçenek ne işe yarıyor" demek zor.

İki sonraki yazıda: Windows Server ile Linux'un aynı işi farklı yaptığı yerler, ve bir müşteri arızası geldiğinde ilk on dakikada neye bakılır.